CMDLearn

Free worksheet

Cell: The Building Block of Life · Class 9

5 questions · English, हिन्दी, मराठी · answer key with explanations ·

NCERT: Class 9 Exploration, Chapter 2: Cell: The Building Block of Life. Our own questions in the chapter's style, drafted with AI help, every answer checked step by step; teacher review pending. Hindi and Marathi: translation - review pending.

Print it (Ctrl+P): one sheet per language, the answer key on its own page.

Cell: The Building Block of Life · English

Name: ____________________Date: ____________

Questions

  1. Which scientist, in 1855, added to the Cell Theory that new cells form only from pre-existing cells?

    1. Rudolf Virchow
    2. Robert Hooke
    3. Matthias Schleiden

  2. Under a microscope, the circular field of view has a diameter of 6 mm, and 40 onion peel cells fit in one line across it. Estimate the size of one cell in micrometres (µm).

  3. A potato piece kept in a concentrated salt solution for an hour becomes lighter. What is the reason?

    1. Its cell walls dissolve in the salt solution
    2. Water moves out of its cells by osmosis
    3. Salt moves into its cells and pushes water out

  4. Which part of a cell is the site of protein synthesis?

    1. Golgi apparatus
    2. Ribosome
    3. Lysosome
    4. Vacuole

  5. What does meiosis produce from one parent cell?

    1. Two daughter cells, each with the same number of chromosomes
    2. Four daughter cells, each with the same number of chromosomes
    3. Four daughter cells, each with half the number of chromosomes

Answer key

  1. a) Rudolf Virchow — Schleiden (plants, 1838) and Schwann (animals, 1839) showed that living things are made of cells; Virchow (1855) added that new cells come only from pre-existing cells.
  2. 150 — 1 mm = 1000 µm, so 6 mm = 6000 µm. Cell size = 6000 µm ÷ 40 cells = 150 µm.
  3. b) Water moves out of its cells by osmosis — The cell membrane lets water pass but not salt. Water moves from the dilute cell contents to the concentrated solution outside; this is osmosis.
  4. b) Ribosome — Ribosomes are the protein factories of the cell. Lysosomes break down waste, vacuoles store materials and the Golgi apparatus packages them.
  5. c) Four daughter cells, each with half the number of chromosomes — In meiosis the parent cell divides twice, giving four daughter cells with half the number of chromosomes. Mitosis gives two identical cells.

कोशिका: जीवन की मूल इकाई · हिन्दी

नाम: ____________________तारीख़: ____________

प्रश्न

  1. 1855 में किस वैज्ञानिक ने कोशिका सिद्धांत में यह जोड़ा कि नई कोशिकाएँ केवल पहले से मौजूद कोशिकाओं से बनती हैं?

    1. रुडोल्फ विर्शो
    2. रॉबर्ट हुक
    3. मैथियास श्लाइडन

  2. सूक्ष्मदर्शी में दिखने वाले गोल क्षेत्र का व्यास 6 mm है और उसके आर-पार एक पंक्ति में प्याज़ की झिल्ली की 40 कोशिकाएँ आती हैं। एक कोशिका का अनुमानित आकार माइक्रोमीटर (µm) में ज्ञात कीजिए।

  3. गाढ़े नमक के घोल में एक घंटे रखा गया आलू का टुकड़ा हल्का हो जाता है। इसका कारण क्या है?

    1. उसकी कोशिका भित्तियाँ नमक के घोल में घुल जाती हैं
    2. परासरण द्वारा कोशिकाओं से पानी बाहर निकल जाता है
    3. नमक कोशिकाओं में घुसकर पानी को बाहर धकेल देता है

  4. कोशिका का कौन-सा भाग प्रोटीन संश्लेषण का स्थान है?

    1. गॉल्जी उपकरण
    2. राइबोसोम
    3. लाइसोसोम
    4. रिक्तिका

  5. अर्धसूत्री विभाजन (मियोसिस) एक जनक कोशिका से क्या बनाता है?

    1. दो संतति कोशिकाएँ, प्रत्येक में उतने ही गुणसूत्र
    2. चार संतति कोशिकाएँ, प्रत्येक में उतने ही गुणसूत्र
    3. चार संतति कोशिकाएँ, प्रत्येक में आधे गुणसूत्र

उत्तर

  1. a) रुडोल्फ विर्शो — श्लाइडन (पौधे, 1838) और श्वान (जंतु, 1839) ने दिखाया कि जीव कोशिकाओं से बने हैं; विर्शो (1855) ने जोड़ा कि नई कोशिकाएँ केवल पहले से मौजूद कोशिकाओं से बनती हैं।
  2. 150 — 1 mm = 1000 µm, इसलिए 6 mm = 6000 µm। कोशिका का आकार = 6000 µm ÷ 40 = 150 µm।
  3. b) परासरण द्वारा कोशिकाओं से पानी बाहर निकल जाता है — कोशिका झिल्ली पानी को जाने देती है पर नमक को नहीं। पानी तनु कोशिका-द्रव से बाहर के गाढ़े घोल की ओर जाता है; यही परासरण है।
  4. b) राइबोसोम — राइबोसोम कोशिका के प्रोटीन कारखाने हैं। लाइसोसोम अपशिष्ट तोड़ते हैं, रिक्तिका पदार्थ संचित करती है और गॉल्जी उपकरण उन्हें पैक करता है।
  5. c) चार संतति कोशिकाएँ, प्रत्येक में आधे गुणसूत्र — मियोसिस में जनक कोशिका दो बार विभाजित होती है और आधे गुणसूत्रों वाली चार संतति कोशिकाएँ बनती हैं। माइटोसिस से दो समान कोशिकाएँ बनती हैं।

पेशी: जीवनाचा मूलभूत घटक · मराठी

नाव: ____________________दिनांक: ____________

प्रश्न

  1. 1855 मध्ये कोणत्या शास्त्रज्ञाने पेशी सिद्धांतात अशी भर घातली की नवीन पेशी केवळ आधीपासून असलेल्या पेशींपासूनच तयार होतात?

    1. रुडॉल्फ व्हर्शो
    2. रॉबर्ट हुक
    3. मॅथियास श्लायडेन

  2. सूक्ष्मदर्शकातील गोल दृश्यक्षेत्राचा व्यास 6 mm आहे आणि त्याच्या आरपार एका रांगेत कांद्याच्या सालीच्या 40 पेशी बसतात. एका पेशीचा अंदाजे आकार मायक्रोमीटर (µm) मध्ये काढा.

  3. तीव्र मिठाच्या द्रावणात एक तास ठेवलेला बटाट्याचा तुकडा हलका होतो. याचे कारण काय?

    1. त्याच्या पेशीभित्तिका मिठाच्या द्रावणात विरघळतात
    2. परासरणाने पेशींमधून पाणी बाहेर जाते
    3. मीठ पेशींमध्ये शिरून पाणी बाहेर ढकलते

  4. पेशीचा कोणता भाग प्रथिन संश्लेषणाचे स्थान आहे?

    1. गॉल्जी संकुल
    2. रायबोसोम
    3. लायसोसोम
    4. रिक्तिका

  5. अर्धसूत्री विभाजन (मियोसिस) एका जनक पेशीपासून काय तयार करते?

    1. दोन संतती पेशी, प्रत्येकीत तितकीच गुणसूत्रे
    2. चार संतती पेशी, प्रत्येकीत तितकीच गुणसूत्रे
    3. चार संतती पेशी, प्रत्येकीत निम्मी गुणसूत्रे

उत्तरे

  1. a) रुडॉल्फ व्हर्शो — श्लायडेन (वनस्पती, 1838) आणि श्वान (प्राणी, 1839) यांनी दाखवले की सजीव पेशींनी बनलेले असतात; व्हर्शो (1855) यांनी भर घातली की नवीन पेशी केवळ आधीपासून असलेल्या पेशींपासूनच तयार होतात.
  2. 150 — 1 mm = 1000 µm, म्हणून 6 mm = 6000 µm. पेशीचा आकार = 6000 µm ÷ 40 = 150 µm.
  3. b) परासरणाने पेशींमधून पाणी बाहेर जाते — पेशीपटल पाण्याला जाऊ देते पण मिठाला नाही. पाणी पेशीतील सौम्य द्रवाकडून बाहेरील तीव्र द्रावणाकडे जाते; यालाच परासरण म्हणतात.
  4. b) रायबोसोम — रायबोसोम हे पेशीचे प्रथिन कारखाने आहेत. लायसोसोम टाकाऊ पदार्थ तोडतात, रिक्तिका पदार्थ साठवते आणि गॉल्जी संकुल ते बांधून पाठवते.
  5. c) चार संतती पेशी, प्रत्येकीत निम्मी गुणसूत्रे — मियोसिसमध्ये जनक पेशी दोनदा विभाजित होते आणि निम्म्या गुणसूत्रांच्या चार संतती पेशी तयार होतात. मायटोसिसमधून दोन सारख्या पेशी तयार होतात.