CMDLearn

Free worksheet

Acids, Bases and Salts (board practice) · Class 10

5 questions · English, हिन्दी, मराठी · answer key with explanations ·

NCERT: Class 10 Science, Chapter 2: Acids, Bases and Salts. Our own questions in the chapter's style, drafted with AI help, every answer checked step by step; teacher review pending. Hindi and Marathi: translation - review pending.

Print it (Ctrl+P): one sheet per language, the answer key on its own page.

Acids, Bases and Salts (board practice) · English

Name: ____________________Date: ____________

Questions

  1. Four solutions show pH values of 2, 7, 8 and 13 on universal indicator paper. Which pH belongs to the most strongly alkaline solution?

    1. pH 13
    2. pH 8
    3. pH 7
    4. pH 2

  2. Dilute hydrochloric acid is added to sodium carbonate. Which products are formed?

    1. Sodium chloride and hydrogen gas
    2. Sodium hydroxide and chlorine gas
    3. Sodium chloride, carbon dioxide and water

  3. What is the safe way to dilute concentrated sulphuric acid?

    1. Pour water slowly into the acid without stirring
    2. Add the acid slowly to water with constant stirring
    3. Pour water quickly into the acid

  4. Gypsum (CaSO₄·2H₂O) is heated at 373 K to form Plaster of Paris (CaSO₄·½H₂O). How many molecules of water of crystallisation are lost per formula unit of gypsum?

  5. A salt is formed from a strong acid and a weak base. What is the pH of its solution in water?

    1. Exactly 7
    2. More than 7
    3. Less than 7

Answer key

  1. a) pH 13 — pH above 7 is basic, and the strength of the alkali increases as pH rises from 7 to 14. pH 7 is neutral and pH 2 is strongly acidic.
  2. c) Sodium chloride, carbon dioxide and water — Metal carbonate + acid → salt + carbon dioxide + water: Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + H₂O + CO₂. The CO₂ gives a white precipitate with lime water.
  3. b) Add the acid slowly to water with constant stirring — Mixing an acid with water is highly exothermic. If water is added to concentrated acid, the heat can make the mixture splash and cause burns, or break the glass container.
  4. 1.5 — Gypsum has 2 water molecules per formula unit and Plaster of Paris has ½, so 2 − ½ = 1½ molecules are lost. Adding 1½ H₂O back turns it into gypsum again.
  5. c) Less than 7 — Salts of a strong acid and a weak base are acidic, with pH less than 7. Salts of a strong acid and a strong base are neutral (pH 7), while those of a strong base and a weak acid are basic.

अम्ल, क्षारक एवं लवण (बोर्ड अभ्यास) · हिन्दी

नाम: ____________________तारीख़: ____________

प्रश्न

  1. सार्वत्रिक सूचक पत्र पर चार विलयनों के pH मान 2, 7, 8 और 13 आते हैं। सबसे प्रबल क्षारीय विलयन का pH कौन-सा है?

    1. pH 13
    2. pH 8
    3. pH 7
    4. pH 2

  2. सोडियम कार्बोनेट में तनु हाइड्रोक्लोरिक अम्ल मिलाया जाता है। कौन-से उत्पाद बनते हैं?

    1. सोडियम क्लोराइड और हाइड्रोजन गैस
    2. सोडियम हाइड्रॉक्साइड और क्लोरीन गैस
    3. सोडियम क्लोराइड, कार्बन डाइऑक्साइड और जल

  3. सांद्र सल्फ्यूरिक अम्ल को तनु करने का सुरक्षित तरीका क्या है?

    1. बिना हिलाए जल को धीरे-धीरे अम्ल में डालें
    2. अम्ल को लगातार हिलाते हुए धीरे-धीरे जल में मिलाएँ
    3. जल को तेज़ी से अम्ल में डालें

  4. जिप्सम (CaSO₄·2H₂O) को 373 K पर गर्म करने से प्लास्टर ऑफ़ पेरिस (CaSO₄·½H₂O) बनता है। जिप्सम की प्रति सूत्र इकाई क्रिस्टलन जल के कितने अणु निकल जाते हैं?

  5. एक लवण प्रबल अम्ल और दुर्बल क्षारक से बना है। जल में उसके विलयन का pH कैसा होगा?

    1. ठीक 7
    2. 7 से अधिक
    3. 7 से कम

उत्तर

  1. a) pH 13 — 7 से अधिक pH क्षारीय होता है और pH के 7 से 14 तक बढ़ने पर क्षार की प्रबलता बढ़ती है। pH 7 उदासीन है और pH 2 प्रबल अम्लीय है।
  2. c) सोडियम क्लोराइड, कार्बन डाइऑक्साइड और जल — धातु कार्बोनेट + अम्ल → लवण + कार्बन डाइऑक्साइड + जल: Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + H₂O + CO₂। CO₂ चूने के पानी के साथ सफ़ेद अवक्षेप देती है।
  3. b) अम्ल को लगातार हिलाते हुए धीरे-धीरे जल में मिलाएँ — अम्ल को जल में मिलाना अत्यधिक ऊष्माक्षेपी प्रक्रम है। सांद्र अम्ल में जल डालने पर ऊष्मा से मिश्रण उछलकर जला सकता है या काँच का पात्र टूट सकता है।
  4. 1.5 — जिप्सम में प्रति सूत्र इकाई 2 जल अणु हैं और प्लास्टर ऑफ़ पेरिस में ½, इसलिए 2 − ½ = 1½ अणु निकलते हैं। फिर से 1½ H₂O मिलाने पर यह जिप्सम बन जाता है।
  5. c) 7 से कम — प्रबल अम्ल और दुर्बल क्षारक के लवण अम्लीय होते हैं, उनका pH 7 से कम होता है। प्रबल अम्ल और प्रबल क्षारक के लवण उदासीन (pH 7) और प्रबल क्षारक व दुर्बल अम्ल के लवण क्षारीय होते हैं।

आम्ल, आम्लारी आणि क्षार (बोर्ड सराव) · मराठी

नाव: ____________________दिनांक: ____________

प्रश्न

  1. सार्वत्रिक दर्शक कागदावर चार द्रावणांचे pH मूल्य 2, 7, 8 आणि 13 येते. सर्वात तीव्र अल्कधर्मी द्रावणाचे pH कोणते?

    1. pH 13
    2. pH 8
    3. pH 7
    4. pH 2

  2. सोडियम कार्बोनेटमध्ये सौम्य हायड्रोक्लोरिक आम्ल मिसळले. कोणती उत्पादिते तयार होतात?

    1. सोडियम क्लोराइड आणि हायड्रोजन वायू
    2. सोडियम हायड्रॉक्साइड आणि क्लोरीन वायू
    3. सोडियम क्लोराइड, कार्बन डायऑक्साइड आणि पाणी

  3. संहत सल्फ्युरिक आम्ल सौम्य करण्याची सुरक्षित पद्धत कोणती?

    1. न ढवळता पाणी हळूहळू आम्लात ओता
    2. आम्ल सतत ढवळत हळूहळू पाण्यात मिसळा
    3. पाणी पटकन आम्लात ओता

  4. जिप्सम (CaSO₄·2H₂O) 373 K ला तापवल्यावर प्लास्टर ऑफ पॅरिस (CaSO₄·½H₂O) तयार होते. जिप्समच्या प्रत्येक सूत्र एककामागे स्फटिकजलाचे किती रेणू निघून जातात?

  5. एक क्षार तीव्र आम्ल आणि दुर्बल आम्लारी यांपासून तयार झाला आहे. त्याच्या जलीय द्रावणाचे pH कसे असेल?

    1. बरोबर 7
    2. 7 पेक्षा जास्त
    3. 7 पेक्षा कमी

उत्तरे

  1. a) pH 13 — 7 पेक्षा जास्त pH अल्कधर्मी असते आणि pH 7 पासून 14 पर्यंत वाढताना अल्कलीची तीव्रता वाढते. pH 7 उदासीन आहे आणि pH 2 तीव्र आम्लधर्मी आहे.
  2. c) सोडियम क्लोराइड, कार्बन डायऑक्साइड आणि पाणी — धातू कार्बोनेट + आम्ल → क्षार + कार्बन डायऑक्साइड + पाणी: Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + H₂O + CO₂. CO₂ चुन्याच्या निवळीसोबत पांढरा अवक्षेप देतो.
  3. b) आम्ल सतत ढवळत हळूहळू पाण्यात मिसळा — आम्ल पाण्यात मिसळणे ही अतिशय उष्मादायी प्रक्रिया आहे. संहत आम्लात पाणी ओतल्यास उष्णतेमुळे मिश्रण उडून भाजू शकते किंवा काचेचे भांडे फुटू शकते.
  4. 1.5 — जिप्समच्या प्रत्येक सूत्र एककात 2 पाण्याचे रेणू आणि प्लास्टर ऑफ पॅरिसमध्ये ½ रेणू असतो, म्हणून 2 − ½ = 1½ रेणू निघून जातात. पुन्हा 1½ H₂O मिसळल्यावर त्याचे जिप्सम होते.
  5. c) 7 पेक्षा कमी — तीव्र आम्ल आणि दुर्बल आम्लारी यांचे क्षार आम्लधर्मी असतात, त्यांचे pH 7 पेक्षा कमी असते. तीव्र आम्ल व तीव्र आम्लारी यांचे क्षार उदासीन (pH 7) तर तीव्र आम्लारी व दुर्बल आम्ल यांचे क्षार आम्लारीधर्मी असतात.